Aküsü biten bir araç çoğu zaman takviye kablosuyla başka bir aracın aküsünden ya da taşınabilir bir takviye cihazıyla (booster) çalıştırılır. İşin püf noktası kabloları doğru sırayla bağlamaktır: önce iki akünün artı (+) kutupları, sonra sağlam akünün eksi (–) kutbu, en son da bitik aracın motor bloğunda boyasız bir metal nokta.
Aşağıda önce sorunun gerçekten akü olup olmadığını, sonra adım adım bağlantıyı, booster ve itme yöntemini anlattık. Aküyü yolda, trafiğin içinde bitirdiyseniz kablolara uzanmadan önce aracım yolda kaldı, ne yapmalıyım yazımızdaki güvenlik adımlarına göz atın.
Sorun gerçekten akü mü?
Akünün bittiğini gösteren tipik belirtiler:
- Marşa bastığınızda motor ağır ağır dönüyor ya da hiç dönmüyor.
- Kontağı çevirince hızlı bir tıkırtı sesi geliyor.
- Gösterge ışıkları ve farlar sönük yanıyor ya da hiç yanmıyor.
- Araç, soğuk bir gecenin sabahında ya da uzun süre kullanılmadıktan sonra çalışmıyor.
- Farlar, tavan lambası ya da bir cihaz gece boyunca açık kalmış.
Bu belirtiler başka arızalarda da görülebilir. Kumanda kapıyı açmıyorsa kumandanın pili de bitmiş olabilir. Farlar parlak yanıyor ama marş hiç tepki vermiyorsa sorun marş motorunda ya da bağlantılarda olabilir; bu durumda takviye işe yaramayabilir.
Başlamadan önce güvenlik
- Akünün kasası çatlaksa, şişmişse, sızıntı varsa ya da akü donmuş görünüyorsa takviye yapmayın.
- Aküler yanıcı gaz çıkarabilir. Akünün yakınında sigara içmeyin, çakmak yakmayın.
- Mümkünse eldiven ve koruyucu gözlük kullanın; yüzük, bilezik gibi metal takıları çıkarın.
- İki aracın akü voltajı aynı olmalı. Binek araçların büyük çoğunluğunda 12 voltluk akü bulunur, ama bazı ağır vasıtalarda sistem farklıdır.
- Kablo uçlarındaki pensleri birbirine ya da araç gövdesine değdirmeyin.
- Araç hibrit ya da elektrikliyse önce aşağıdaki ilgili bölümü okuyun.
Takviye kablosuyla doğru bağlantı sırası
İki aracı birbirine değmeyecek ama kabloların yetişeceği kadar yakın park edin. İki aracın da kontağını kapatın; far, klima ve radyo kapalı olsun. El frenlerini çekin. Manuel vitesli araçları boşa, otomatik vitesli araçları P konumuna alın.
Kırmızı kablo artı (+), siyah kablo eksi (–) içindir. Akü kutuplarında + ve – işaretleri bulunur; artı kutup çoğu zaman kırmızı bir kapakla örtülüdür. Bazı araçlarda akü bagajda ya da koltuk altında yer alır ve motor bölmesinde ayrı takviye noktaları bulunur. Bu noktaların yeri kullanım kılavuzunda yazar.
Bağlarken
- Kırmızı kablonun bir ucunu bitik akünün artı (+) kutbuna takın.
- Kırmızı kablonun diğer ucunu sağlam akünün artı (+) kutbuna takın.
- Siyah kablonun bir ucunu sağlam akünün eksi (–) kutbuna takın.
- Siyah kablonun diğer ucunu bitik aracın motor bloğunda, aküden uzak, boyasız bir metal noktaya takın. Kayışlardan, fandan ve hareketli parçalardan uzak durun.
Son bağlantıyı akünün eksi kutbuna değil de metal bir noktaya yapmanın sebebi, bağlantı anında çıkabilecek küçük kıvılcımın akünün hemen yanında oluşmasını önlemektir.
Çalıştırırken
- Sağlam aracı çalıştırın ve birkaç dakika rölantide bekleyin.
- Bitik aracı çalıştırmayı deneyin. Çalışmazsa marşa uzun süre basılı tutmayın; kısa bir ara verip tekrar deneyin.
- Birkaç denemede sonuç alamıyorsanız zorlamayın. Sorun aküden daha büyük olabilir.
Sökerken: tam ters sıra
- Siyah kabloyu takviye alan aracın motor bloğundan çıkarın.
- Siyah kabloyu sağlam akünün eksi (–) kutbundan çıkarın.
- Kırmızı kabloyu sağlam akünün artı (+) kutbundan çıkarın.
- Kırmızı kabloyu takviye alan aracın artı (+) kutbundan çıkarın.
Söktüğünüz pensleri birbirine değdirmeyin ve çalışan motorun hareketli parçalarına dikkat edin.
Booster ile çalıştırma
Yanınızda ikinci bir araç yoksa şarjlı takviye cihazları işinizi görür. Mantık aynıdır: kırmızı pens artı kutba, siyah pens topraklama noktasına ya da cihazın talimatında gösterilen yere. Bağlantı ve çalıştırma adımları cihazdan cihaza değişebildiği için kullanmadan önce talimatını okuyun. Booster’ın işe yaraması için dolu olması gerekir; bagajda aylarca bekleyen bir cihazın şarjını ara ara kontrol edin.
İterek çalıştırma: yalnızca manuel vitesli araçlarda
İtme yöntemi sadece manuel vitesli araçlarda denenebilir. Otomatik vitesli araçlar bu şekilde çalıştırılmaz. Bazı üreticiler, katalitik konvertöre ya da araç sistemlerine zarar verebileceği için bu yöntemi manuel vitesli modellerde de önermez; kullanım kılavuzunuza bakın.
Deneyecekseniz:
- Trafiğin olmadığı, düz ve güvenli bir alan seçin.
- Kontağı açın, debriyaja basın ve ikinci vitese alın.
- Araç itilerek bir miktar hız kazandığında debriyajı hızlıca bırakın. Motor çalışınca debriyaja tekrar basıp aracı kontrol altına alın.
- Motor çalışmıyorken direksiyon ağırlaşır ve fren pedalı sertleşir. Direksiyondaki kişi buna hazırlıklı olmalı.
Takviyeden sonra ne yapmalı?
- Motor çalıştıktan hemen sonra kapatmayın. Alternatörün aküyü doldurabilmesi için aracı bir süre sürün; kısa, dur-kalk bir yolculuk bunun için yetmeyebilir.
- Gösterge panelini izleyin. Akü/şarj uyarı lambası yanık kalıyorsa sorun şarj sisteminde olabilir.
- Araç ertesi sabah yine çalışmıyorsa akü artık şarj tutmuyor ya da araçta sürekli akım çeken bir tüketici var olabilir. Bir akü ve şarj testi doğru teşhisi sağlar.
Takviyeye rağmen çalışmayan ya da servise kadar sürmek istemediğiniz bir araç için arıza sonrası çekici seçeneğine bakabilirsiniz.
Akünün değişmesi gerektiğini gösteren işaretler
- Kısa aralıklarla tekrar tekrar bitiyor.
- Takviyeyle çalışıyor ama bir gece sonra yine bitik.
- Marş, ılık havalarda bile ağır dönüyor.
- Kasada şişme, çatlak ya da sızıntı var.
- Kutup başlarında sık sık beyaz-yeşil tortu oluşuyor. Bu tortu temizlenebilir, ama sürekli tekrar ediyorsa akünün kontrol edilmesi iyi olur.
- Akü epey yaşlı. Üzerinde üretim tarihini gösteren bir etiket ya da kod bulunabilir.
Start-stop sistemli araçlarda genellikle bu sisteme uygun özel akü tipleri kullanılır. Değişimde aracın gerektirdiği tipte akü takıldığından emin olun.
Hibrit ve elektrikli araçlarda dikkat
Hibrit ve elektrikli araçlarda yüksek voltajlı bir çekiş bataryası bulunur. Bu sisteme ve genellikle turuncu renkli olan yüksek voltaj kablolarına dokunmayın.
Bu araçların çoğunda ayrıca elektronik sistemleri besleyen 12 voltluk yardımcı bir akü vardır. Araç “hazır” konumuna gelmiyorsa bitmiş olan çoğu zaman budur. Bu akünün yeri, takviye bağlantı noktası ve takviyenin nasıl yapılacağı üreticiye göre değişir. Bazı üreticiler bu araçlarla başka bir araca takviye verilmesini de önermez. İşlem yapmadan önce kullanım kılavuzundaki talimatlara uyun; emin değilseniz uzman desteği alın.
Takviyeden önce son kontrol
- Akü kasası sağlam, sızıntı yok.
- İki araçta da kontak kapalı, el freni çekili.
- Bağlama sırası: bitik (+), sağlam (+), sağlam (–), bitik aracın motor bloğu.
- Sökme sırası: tam tersi.
- Hibrit ya da elektrikli araçta önce kılavuz.
Yolda kaldığınız yerde takviye gerekiyorsa akü takviye sayfamızda bu hizmetle ilgili ayrıntıları bulabilirsiniz.